Diyabetik ayak

Diyabetik ayak, uzun süreli diyabet hastalarında görülen, ayaklarda damar, sinir ve deri dokusunu etkileyen komplikasyonların genel adıdır. Kontrolsüz kan şekeri, bu bölgede yaralanma ve enfeksiyon riskini artırır.

Nedenleri

1. Periferik nöropati (sinir hasarı)
   • Ayakta his kaybına neden olur.
   • Yaralanmalar fark edilmez ve enfeksiyon riski artar.
2. Periferik arter hastalığı (damar yetmezliği)
   • Ayağa yeterli kan gelmez, iyileşme gecikir.
   • Soğukluk, renk değişikliği, yaraların geç iyileşmesi görülür.
3. Enfeksiyon ve deformiteler
   • Ayak parmaklarında çekiç parmak, halluks valgus gibi deformiteler
   • Mantar ve bakteriyel enfeksiyonlar

Belirtiler

• Ayakta his kaybı veya karıncalanma
• Yaraların yavaş iyileşmesi
• Şişlik, kızarıklık, akıntı
• Ayak derisinde çatlak, nasır veya mantar
• İleri vakalarda gangren

Tanı

• Klinik muayene: Ayak deformiteleri, yara ve enfeksiyon kontrolü
• Sinir testi (monofilament testi)
• Doppler ultrason / Anjiyografi: Damar akışı değerlendirilir
• Kan şekeri ve HbA1c ölçümleri

Tedavi

1. Kan şekeri kontrolü
   • Diyabet yönetimi komplikasyon riskini azaltır.
2. Yara bakımı ve enfeksiyon kontrolü
   • Düzenli pansuman
   • Antibiyotik tedavisi gerekebilir
3. Ortopedik destekler
   • Uygun ayakkabı ve tabanlık
   • Basıncı azaltıcı ortopedik cihazlar
4. Cerrahi müdahale
   • Yaraların ilerlemesi, enfeksiyon veya gangren durumunda
   • Debridman (ölü dokunun temizlenmesi)
   • Parça veya amputasyon gerekebilir
5. Fizik tedavi ve egzersiz
   • Kan akışını artırıcı hareketler
   • Denge ve yürüyüş egzersizleri

Önlem

• Ayakların günlük kontrolü ve hijyeni
• Ayakkabıların uygunluğu ve temizliği
• Tırnak ve nasır bakımının düzenli yapılması
• Sigara ve fazla kilo kontrolü

✅ Sonuç: Diyabetik ayak, ciddi komplikasyonlara yol açabilir. Erken tanı, düzenli kontrol ve uygun tedavi ile amputasyon riski azaltılabilir ve yaşam kalitesi korunabilir.

Op. Dr. Numan ATILGAN – Ortopedi ve Travmatoloji / El Cerrahisi Uzmanı