Bacaklarda eğrilik (genu varum / genu valgum)

Bacak eğrilikleri, çocuklarda ve erişkinlerde sık görülen ortopedik sorunlardan biridir. Çoğunlukla gelişimsel süreçte düzelir, ancak bazı durumlarda altta yatan bir hastalığın belirtisi olabilir.

1. Genu Varum (O-Bacak)

• Dizlerin birbirinden uzak, ayak bileklerinin ise bitişik olduğu durumdur.
• Normal gelişim sürecinde 0–2 yaş arasında görülebilir ve genellikle kendiliğinden düzelir.
• Patolojik nedenler:
  • Raşitizm (D vitamini eksikliği)
  • Blount hastalığı (tibia büyüme plağı bozukluğu)
  • Travma sonrası deformiteler
  • Genetik kemik hastalıkları

2. Genu Valgum (X-Bacak)

• Dizlerin birbirine yakın, ayak bileklerinin ise birbirinden uzak olduğu durumdur.
• 3–7 yaş arasında fizyolojik olarak görülebilir ve genellikle düzelir.
• Patolojik nedenler:
  • Raşitizm
  • Obezite
  • Travma sonrası kemik kaynaması problemleri
  • Nadir görülen metabolik kemik hastalıkları

Belirtiler

• Bacaklarda gözle görülür eğrilik
• Yürürken topallama veya dengesizlik
• Uzun süre ayakta kalınca ağrı
• İleri yaşlarda diz ekleminde kireçlenme riski

Tanı

• Fizik muayene ile bacak dizilimi değerlendirilir.
• Radyolojik inceleme (röntgen) ile deformitenin derecesi ölçülür.
• Laboratuvar testleri ile D vitamini ve kalsiyum değerleri araştırılabilir.

Tedavi

1. Çocukluk Çağı (Fizyolojik Eğrilikler)
   • Çoğu durumda kendiliğinden düzelir.
   • Düzenli takip yeterlidir.
2. Altta Yatan Hastalığa Yönelik Tedavi
   • Raşitizm → D vitamini ve kalsiyum desteği
   • Blount hastalığı → Erken dönemde ortez, ileri dönemde cerrahi
3. Cerrahi Tedavi
   • Büyüme çağında: Yönlendirilmiş büyüme cerrahisi (hemiepifizyodez) ile bacak hizalanabilir.
   • Erişkinlerde: Osteotomi (kemik kesilerek düzeltilmesi) veya ileri evrede protez cerrahisi gerekebilir.

Sonuç

• Çocuklarda bacak eğriliklerinin çoğu fizyolojiktir ve zamanla düzelir.
• Ancak ilerleyen yaşlarda devam eden ya da şiddetli olan eğrilikler mutlaka ortopedi uzmanı tarafından değerlendirilmelidir.
• Erken teşhis, ileride oluşabilecek diz eklemi kireçlenmesi ve yürüme problemlerini önlemek için çok önemlidir.

Op. Dr. Numan ATILGAN – Ortopedi ve Travmatoloji / El Cerrahisi Uzmanı