Ayak bileği bağ yaralanmaları

Ayak bileği bağ yaralanmaları, günlük yaşamda en sık görülen ortopedik travmalardan biridir. Özellikle sporcularda, düşme ya da burkulma sonrası ortaya çıkar.

Nedenleri

• Spor aktiviteleri sırasında ani yön değiştirme
• Atlama veya sıçrama sonrası dengesiz basma
• Kayma, düşme veya burkulma
• Yüksek topuklu ayakkabı kullanımı

Anatomik Bilgi

Ayak bileğinde en sık yaralanan bağ, ön talofibular bağ (ATFL)’dır. Bunun dışında:

• Kalkaneofibular bağ (CFL)
• Arka talofibular bağ (PTFL)
  da yaralanabilir.

Belirtiler

• Ani başlayan şiddetli ağrı
• Şişlik ve morarma
• Üzerine basmada güçlük
• Eklemde instabilite (boşluk hissi)

Derecelendirme

1. 1. Derece (hafif burkulma): Bağlarda gerilme vardır, kısmen ağrı ve hafif şişlik olur.
2. 2. Derece (parsiyel yırtık): Belirgin şişlik, morarma ve yürürken ağrı.
3. 3. Derece (tam yırtık): Şiddetli ağrı, yaygın ödem, üzerine basamama, instabilite.

Tanı

• Klinik muayene (ön çekmece testi, talar tilt testi)
• Röntgen (kırık var mı diye)
• Manyetik Rezonans (MR) → bağ yırtığının derecesini belirlemede en değerli yöntem

Tedavi

1. Akut dönemde (ilk 48-72 saat):
   • RICE protokolü (Rest, Ice, Compression, Elevation → istirahat, buz, kompresyon, elevasyon)
   • Destekleyici bandaj / atel
2. Hafif – Orta dereceli yaralanmalarda:
   • Kısa süreli istirahat
   • Fizik tedavi ve rehabilitasyon (denge ve kas güçlendirme egzersizleri)
   • Ayak bileği stabilizasyonu için özel ortezler
3. Ciddi yırtıklarda (3. derece):
   • Uzun süreli atel veya alçı
   • Fizik tedavi sonrası iyileşme sağlanmazsa → cerrahi bağ tamiri veya rekonstrüksiyonu

Önlem

• Spor öncesi ısınma ve germe egzersizleri
• Uygun ayakkabı seçimi
• Ayak bileğini güçlendiren egzersizler
• Tekrarlayan burkulmalarda ortez kullanımı

✅ Sonuç: Çoğu ayak bileği bağ yaralanması ameliyatsız tedavi edilebilir. Ancak, özellikle tekrarlayan burkulmalar ve kronik instabilite gelişirse cerrahi tedavi gerekebilir.

Op. Dr. Numan ATILGAN – Ortopedi ve Travmatoloji / El Cerrahisi Uzmanı